Mixed Conditionals

“Mixed conditionals” İngilizcede genellikle gerçek olmayan ya da teorik durumları ifade etmek için kullanılan karmaşık bir yapıdır. Bu yapı, gerçekte olmayan geçmiş bir durumun şu anki ya da gelecekteki olası sonuçlarına işaret eder.

Bu yapıyı anlamak için öncelikle temel koşul cümleleri olan “First (Type 1)“, “Second (Type 2)” ve “Third (Type 3)” koşul cümlelerini bilmek faydalıdır. İlgili yazılarda her bir konu detaylıca anlatılmıştır. Dolayısıyla biz bu yazımızda sadece kısa bir hatırlatma yapacağız. Bakınız:

1. Type 1: Gerçekçi bir durumu ve olası sonucunu ifade eder.
   • Eğer yağmur yağarsa (If it rains), şemsiyemi alacağım (I will take my umbrella).
2. Type 2: Şu anda gerçek olmayan, teorik bir durumu ve bu durumun teorik sonucunu ifade eder.
   • Eğer yağmur yağsa (If it rained), şemsiyemi alırdım (I would take my umbrella).
3. Type 3: Geçmişte gerçekleşmeyen bir durumu ve bu durumun teorik sonucunu ifade eder.
   • Eğer yağmur yağmış olsaydı (If it had rained), şemsiyemi almış olurdum (I would have taken my umbrella).

“Peki, yukarıdakilerden özetle, ‘mixed conditionals’ ne işe yarıyor?” Aslında “mixed conditionals” ile bu üç yapıyı karıştırarak, genellikle geçmişteki bir durumun şu anki ya da gelecekteki teorik sonuçlarına işaret ederiz. Ne demek istediğimizi örneklerle açıklayalım:

1. Geçmişteki bir durumun şu anki sonucunu ifade etmek için kullanılır ➡️ If+ (had + V₃), (would + V₁)
   • 🇺🇸 If I had called him, he would be here now.
   • 🇹🇷 Eğer onu aramış olsaydım, şu anda burada olurdu
   • ❗ Burada, geçmişte gerçekleşmeyen bir eylemin (onu aramamış olmak) şu anki bir sonucu (onun burada olmaması) ifade edilmektedir.

🇺🇸 If he had studied more, he would be a doctor now.
🇹🇷 Eğer daha çok çalışmış olsaydı, şu anda doktor olurdu.
🇺🇸 If they had bought the tickets earlier, they would be at the concert now.
🇹🇷 Eğer biletleri daha önce almış olsalardı, şu anda konserde olurlardı.
🇺🇸 If she had applied for the job, she would be working there now.
🇹🇷 Eğer iş başvurusu yapmış olsaydı, şu anda orada çalışıyor olurdu.
🇺🇸 If we had moved to the city, we would be living in an apartment now.
🇹🇷 Şehre taşınmış olsaydık, şimdi bir apartman dairesinde yaşıyor olacaktık.

❗ Diğer şartlı cümlelerde olduğu gibi, “mixed conditionals” cümlelerinde de cümlelerin sırası değişebilir. Ancak bu yer değişikliğinde virgül kullanılmaz. Bakınız:

🇺🇸 If we had looked at the map, we wouldn’t be lost.
🇺🇸 We wouldn’t be lost if we had looked at the map.
🇹🇷 Haritaya baksaydık kaybolmazdık.

❗ İngilizcede “mixed conditionals” yaparken “would” dışında farklı modal yardımcı fiiller (modal auxiliaries) de kullanılabilir. Bu yardımcı fiiller, cümlenin ifade ettiği anlama (izin, olasılık, öneri vs.) göre değişiklik gösterebilir. Bakınız:

• Might (olasılık belirtir):
  • 🇺🇸 If she had known the truth, she might be happier now.
  • 🇹🇷 Eğer gerçeği bilmiş olsaydı, şu anda daha mutlu olabilirdi.
• Should (öneri/kişisel görüş belirtir):
  • 🇺🇸 If you had slept early, you should feel refreshed now.
  • 🇹🇷 Eğer erken uyumuş olsaydın, şu anda daha dinç hissetmelisin.
• Could (yetenek veya olasılık belirtir):
  • 🇺🇸 If I had taken those lessons, I could speak Spanish now.
  • 🇹🇷 Eğer o dersleri almış olsaydım, şu anda İspanyolca konuşabilirdim.
• Must (son derece güçlü bir olasılık veya kesinlik belirtir):
  • 🇺🇸 If he’s looking so tired, he must have worked all night.
  • 🇹🇷 Eğer bu kadar yorgun görünüyorsa, tüm gece çalışmış olmalı.
• Can (yetenek belirtir):
  • 🇺🇸 If you had practiced more, you can play the song now.
  • 🇹🇷 Eğer daha fazla pratik yapmış olsaydın, şu anda şarkıyı çalabilirsin. (Bu yapı çok yaygın olmasa da bazen karşımıza çıkabilir.)

2. Şu andaki bir durumun geçmişteki sonucunu ifade etmek için (daha az yaygındır) kullanılır ➡️ If + (V₂), (would + have + V₃)
   • 🇩🇪 If I were younger, I would have married her.
   • 🇹🇷 Eğer daha genç olsaydım, onunla evlenmiş olurdum.
   • ❗ Burada, şu anki bir durumun (genç olmamak) geçmişte gerçekleşmeyen bir sonuca (onunla evlenmemek) işaret edilir.

🇺🇸 If I were taller, I would have become a basketball player.
🇹🇷 Boyum uzun olsaydı basketbolcu olurdum.
🇺🇸 If she were more confident, she would have applied for the leadership position.
🇹🇷 Eğer daha özgüvenli olsaydı, liderlik pozisyonu için başvurmuş olurdu.
🇺🇸 If they were richer, they would have traveled the world.
🇹🇷 Daha zengin olsalardı, dünyayı gezerlerdi.
🇺🇸 If he were more experienced, he would have got the promotion.
🇹🇷 Daha tecrübeli olsaydı terfi alırdı.

❗ Benzer şekilde cümlelerin sırası değişebilir ve bu yer değişikliğinde virgül kullanılmaz. Bakınız:

🇺🇸 If she didn’t have talent, she wouldn’t have gotten the lead role.
🇺🇸 She wouldn’t have gotten the lead role if she didn’t have talent.
🇹🇷 Yeteneği olmasaydı başrolü alamazdı.

Özetle, İngilizcede “mixed conditionals” hem geçmişi hem de şu anı ya da geleceği kapsayan koşullu cümleler oluşturmak için kullanılır. Bu yapıyı anlamak ve kullanmak bazen karmaşık olabilir, ancak dil pratiği ile daha rahat bir şekilde kullanabilirsiniz.

Diğer şartlı cümlelerde olduğu gibi, cümlelerin sırası değişebilir. Ancak bu yer değişikliğinde virgül kullanılmaz. Bakınız:

İngilizcede “Mixed Conditionals” Kullanımı yazısı ilk önce Evde İngilizce üzerinde ortaya çıktı.

1. “And” kullanılan ikilemeler
2. “Or” kullanılan ikilemeler
3. Aliterasyonlu ikilemeler
4. Kafiyeli ikilemeler
5. “By” kullanılan ikilemeler

Her bir kategori, örnekleriyle beraber listelenmiştir. İlk olarak birinci kategoriden yaygın kullanılan örneklerle başlayalım:

1. “and” kullanılarak yapılan ikilemeler
   • neat and tidy: Temiz ve düzenli (“clean and tidy” olarak da kullanılabilir.)
     • 🇺🇸 Even though they’re a poor family, their home is always neat and tidy.
     • 🇹🇷 Fakir bir aile olmalarına rağmen evleri her zaman temiz ve düzenlidir.
   • sick and tired: bıkıp usanmak, gına gelmek, burnundan gelmek
     • 🇺🇸 I’m sick and tired of our neighbours making such a noise – I’m gonna call the police.
     • 🇹🇷 Komşularımızın bu kadar gürültü yapmasından bıktım usandım – polisi arayacağım.
   • short and sweet: kısa ve öz, az ve öz
     • 🇺🇸 His speech was short and sweet.
     • 🇹🇷 Konuşması kısa ve özdü.
   • wine and dine: yiyip içmek, yedirip içirmek, ziyafet çekmek, iyi ağırlamak
     • 🇺🇸 Our hosts wined and dined us very well.
     • 🇹🇷 Ev sahiplerimiz bizi çok iyi ağırladılar.
   • odds and ends: ıvır zıvır, ufak tefek şeyler, öteberi
     • 🇺🇸 There are still a few odds and ends that need to be done before the party tomorrow.
     • 🇹🇷 Yarınki partiden önce yapılması gereken birkaç ufak tefek iş daha var.
   • skin and bone: bir deri bir kemik
     • 🇺🇸 After the illness, he was skin and bones.
     • 🇹🇷 Hastalıktan sonra bir deri bir kemik kaldı.
   • loud and clear: açık seçik, belirgin, net bir şekilde, açık ve net, anlaşılır
     • 🇺🇸 The committee’s warnings should be heard loud and clear.
     • 🇹🇷 Komitenin uyarıları açık ve net bir şekilde duyulmalıdır.
   • back and forth: ileri geri, aşağı yukarı, gidip gelme
     • 🇺🇸 The children were shuttled back and forth between school and home.
     • 🇹🇷 Çocuklar okul ve ev arasında gidip geliyorlardı.
   • by and large: genel olarak, genelde, genel hatlarıyla
     • 🇺🇸 By and large, horror movies have become extremely predictable.
     • 🇹🇷 Genel olarak, korku filmleri son derece tahmin edilebilir hale geldi.
   • far and wide: her yerden, dört bir yanda, her yere
     • 🇺🇸 Volunteers came from far and wide.
     • 🇹🇷 Dört bir yandan gönüllüler gelmişti.

İkinci kategorimizde “or” kullanılarak yapılmış yaygın ikilemeleri, yani “binomial pairs” ifadelerini inceleyelim:

2. “Or” kullanılarak yapılan ikilemeler
   • make or break: ya hep ya hiç, batmak ya da çıkmak, ya batmak ya da çıkmak, tamam ya da devam
     • 🇺🇸 The next match is make or break for us.
     • 🇹🇷 Bir sonraki maç bizim için ya tamam ya devam maçı olacak.
   • take it or leave it: teklif var ısrar yok, işine gelirse, ister al ister alma
     • 🇺🇸 I’ll give you $500 for the camera, but that’s my final offer. Take it or leave it.
     • 🇹🇷 Sana kamera için 500 dolar veririm, ama bu son teklifim. İster sat ister satma.
   • sooner or later: er ya da geç, eninde sonunda, nasıl olsa
     • 🇺🇸 We’re all going to die sooner or later.
     • 🇹🇷 Hepimiz er ya da geç öleceğiz.
   • more or less: aşağı yukarı, iyi kötü, az çok, üç aşağı beş yukarı
     • 🇺🇸 The repairs to the car will take a week, more or less.
     • 🇹🇷 Arabanın tamiri aşağı yukarı bir hafta sürecek.

Üçüncü kategorimizde benzer seslerle başlayan ikilemeleri inceleyelim:

3. Aliterasyonlu ikilemeler
   • part and parcel: ayrılmaz parça, ana bölüm
     • 🇺🇸 Injuries are part and parcel of a player’s life.
     • 🇹🇷 Sakatlıklar bir oyuncunun hayatının ayrılmaz bir parçasıdır.
   • safe and sound: sağ salim, kazasız belasız
     • 🇺🇸 The missing boy returned to his family safe and sound.
     • 🇹🇷 Kayıp çocuk sağ salim ailesine geri döndü.
   • rules and regulations: kanun ve yönetmelikler, kural ve düzenler
     • 🇺🇸 It’s against all rules and regulations.
     • 🇹🇷 Bu tüm kural ve yönetmeliklere aykırı.
   • live and learn: yaşadıkça öğrenmek, başa geldikçe akıllanmak, bir musibet bin nasihatten iyidir
     • Well, I’ll never try to ride my bike in the snow again – live and learn!
     • Bir daha asla karda bisiklet sürmeye çalışmayacağım -bir musibet bin nasihatten iyidir.

Dördüncü kategorimizde kafiyeli bir yapıya sahip “binomial pairs” ifadelerini inceleyeceğiz:

4. Kafiyeli ikilemeler
   • hustle and bustle: koşuşturma, tıkış pıkış, tıkış tıkış
     • 🇺🇸 There’s always lots of hustle and bustle at the market on Wednesdays.
     • 🇹🇷 Çarşamba günleri pazar her zaman tıkış tıkış olur.
   • wear and tear: aşınma, yıpranıp aşınma
     • 🇺🇸 The wear and tear on his knees means he can no longer play football at the top level.
     • 🇹🇷 Dizlerindeki aşınma ve yıpranma, artık en üst düzeyde futbol oynayamayacağı anlamına geliyor.
   • willy-nilly: ister istemez, gelişigüzel, rastgele
     • 🇺🇸 He found himself drawn, willy-nilly, into the argument.
     • 🇹🇷 Kendini ister istemez tartışmanın içine çekilmiş buldu.

Beşinci ve son kategorimizde “by” kullanılmış “binomial pairs” ifadelerini inceleyeceğiz:

4. “by” kullanılarak yapılan ikilemeler
   • step by step: adım adım, aşama aşama, peyderpey
     • 🇺🇸 You can’t learn everything at once; you need to take it step by step.
     • 🇹🇷 Her şeyi bir anda öğrenemezsin; adım adım ilerlemen gerekiyor.
   • little by little: azar azar, yavaş yavaş, ufak ufak
     • 🇺🇸 He regained his strength little by little after the surgery.
     • 🇹🇷 Ameliyattan sonra yavaş yavaş gücünü geri kazandı.
   • day by day: günbegün, günden güne, gittikçe, her geçen gün
     • 🇺🇸 Day by day, I’m getting better at playing the guitar.
     • 🇹🇷 Gün geçtikçe gitar çalmada daha iyi oluyorum.

İngilizcede “Binomial Pairs” Kullanımı yazısı ilk önce Evde İngilizce üzerinde ortaya çıktı.

Compound Adjectives

Compound adjectives oluştururken kelimeler arasına genellikle bir kısa çizgi (-) konulur. Bakınız:

• well-known artist (iyi bilinen sanatçı)
• blue-eyed girl (mavi gözlü kız)
• full-time job (tam zamanlı iş)
• old-fashioned clothes (eski moda kıyafetler)

Bu tarz sıfatları oluştururken dikkat edilmesi gereken birtakım kurallar bulunmaktadır.

• Eğer birleşik sıfat bir ismin önünde kullanılıyorsa, genellikle kısa çizgi ile birleştirilir. Bakınız:
  • 🇺🇸 I have a two-year-old son.
  • 🇹🇷 Benim iki yaşında bir oğlum var.
• Eğer birleşik sıfat isimden sonra geliyorsa, çoğunlukla kısa çizgisiz yazılır. Örneğin:
  • 🇺🇸 My son is two years old.
  • 🇹🇷 Oğlum iki yaşında.

İngilizcede compound adjectives, cümlelerde daha kesin ve açık tanımlamalar yapabilmek için oldukça kullanışlıdır. Ancak oluştururken kısa çizginin doğru kullanımına dikkat etmek önemlidir.

🇺🇸 Anna Karenina lives in a well-known city.
🇹🇷 Anna Karenina, iyi bilinen bir şehirde yaşıyor.
🇺🇸 He has a full-time job.
🇹🇷 Onun tam zamanlı bir işi var.
🇺🇸 They bought a second-hand car.
🇹🇷 İkinci el bir araba aldılar.
🇺🇸 I read a heart-wrenching story.
🇹🇷 Kalp kırıcı bir hikaye okudum.
🇺🇸 She wore a sky-blue dress.
🇹🇷 Gök mavisi bir elbise giymişti.

Aşağıdaki tabloda, yaygın kullanılan birleşik sıfatlar derlenmiştir:

Compound Adjectives (Birleşik Sıfatlar) yazısı ilk önce Evde İngilizce üzerinde ortaya çıktı.

“Transitive Verbs” (Geçişli Fiiller)

Bu tarz fiiller bir nesneye ihtiyaç duyarlar. Fiilin anlamı tamamlanması için bu nesne gereklidir. Örnek olarak “She reads a book.” (O bir kitap okur.) cümlesini ele alabiliriz. Bu cümlede “reads” fiili bir nesneye ihtiyaç duyar ve “a book” bu nesnedir. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

🇺🇸 She eats an apple.
🇹🇷 Elma yiyor.
🇺🇸 He watches a movie.
🇹🇷 Film izliyor.
🇺🇸 They bought a new car.
🇹🇷 Yeni bir araba aldılar.
🇺🇸 I read the newspaper.
🇹🇷 Ben gazeteyi okudum.
🇺🇸 We built a house.
🇹🇷 Bir ev inşa ettik.

Aşağıdaki tabloda yaygın kullanılan geçişli fiiller listelenmiştir:

❗ Bilindiği üzere edilgen cümlelerde, cümledeki nesne cümlenin öznesi haline gelir. Ancak, sadece geçişli fiiller edilgen cümlelere dönüştürülebilir. Bakınız:

Etkin (active voice): “The cat chased the mouse.” (“Kedi, fareyi kovaladı.”)
Edilgen (passive voice): “The mouse was chased by the cat.” (“Fare, kedi tarafından kovalandı.”)

“Intransitive Verbs” (Geçişsiz Fiiller)

Böylesi fiiller herhangi bir nesneye ihtiyaç duymazlar. Fiilin anlamı tamamlanması için ekstra bir nesne gerekli değildir. “He sleeps.” (O uyur.) cümlesini inceleyelim. Bu cümlede “sleeps” fiili nesnesiz bir şekilde kullanılmıştır ve kendi başına tam anlamıyla bir eylemi ifade eder ve nesne gerektirmediği görülmektedir.

🇺🇸 She sings.
🇹🇷 Şarkı söylüyor.
🇺🇸 The baby cries.
🇹🇷 Bebek ağlıyor.
🇺🇸 Birds fly.
🇹🇷 Kuşlar uçuyor.
🇺🇸 He fell.
🇹🇷 O düştü.
🇺🇸 We arrived.
🇹🇷 Vardık.

Aşağıdaki tabloda yaygın kullanılan geçişsiz fiiller listelenmiştir:

Bu listeler yaygın kullanılan fiillerden oluşmaktadır. Ancak, dilin doğasında olduğu üzere, birçok fiil hem geçişli hem de geçişsiz olarak kullanılabilir. Bu nedenle bağlama dikkat etmek önemlidir.

❗ Birçok fiil hem geçişli hem de geçişsiz olarak kullanılabilir. Bu durumda, fiilin anlamı ve cümledeki kullanımına bağlı olarak hangi kategoriye girdiğini belirlemek gerekir. Örneğin:

🇺🇸 The sun sets. (intransitive)
🇹🇷 Güneş batıyor. (geçişsiz)
🇺🇸 She sets the table. (transitive )
🇹🇷 O masayı kuruyor. (geçişli)

İngilizcede “Transitive” ve “Intransitive” Fiiller yazısı ilk önce Evde İngilizce üzerinde ortaya çıktı.

İngilizcede Sıfatların Sıralaması

Sıfat, isimlerin ya da diğer sıfatların önüne gelerek onları “miktar”, “sıra”, “konum”, “renk”, “biçim”, “bıraktığı izlenim gibi” çeşitli yönlerden tanımlayan, tarif eden kelime türüdür. Böylece önüne geldiği o isim hakkında daha fazla bilgi verir.

Tanımdan da anlaşılacağı üzere, sıfatların pek çok çeşidinin olduğu görülmektedir. Haliyle bir cümle içinde pek çok sıfatın kullanılması mümkündür. E hal böyle olunca bu sıfatların belli bir sıralamada olması gerekmektedir. Aşağıdaki tabloda sıfat çeşitleri örnekleriyle beraber verilmiştir:

İngilizcede sıfatların sıralaması ile ilgili olarak bazı ezberleme teknikleri bulunmaktadır. “OSASCOMP” (bazen “OSACOMP” olarak da anılır) bu tekniklerden biridir ve sıfatların genel sıralamasını hatırlamaya yardımcı olur. Bakınız:

🇺🇸 She lives behind a lovely tall wooden fence.
🇹🇷 Güzel, uzun bir ahşap çitin arkasında yaşıyor.
🇺🇸 She wore a short new red Turkish dress to the event.
🇹🇷 Etkinliğe yeni kırmızı kısa bir Türk elbisesi giyerek geldi.
🇺🇸 We played cards on an easy square Chinese glass table.
🇹🇷 Çin camından yapılmış kare bir masada kâğıt oynadık.
🇺🇸 The museum displayed an ancient Greek marble statue.
🇹🇷 Müzede antik bir Yunan mermer heykeli sergilendi.
🇺🇸 She received a tiny round gold earring for her birthday.
🇹🇷 Doğum günü için küçük yuvarlak bir altın küpe aldı.

Yukarıdaki tablo sıfatların doğru sırayla nasıl kullanılması gerektiğini gösterirken, örnekler de bu kullanımın pratiğini sunmaktadır. “OSASCOMP” tekniğini ayrı ayrı ele alalım:

1. Opinion:
   • beautiful (güzel)
   • horrible (korkunç)
   • easy (kolay)
   • hard (zor)

🇺🇸 She has a beautiful voice.
🇹🇷 Güzel bir sese sahip.
🇺🇸 The movie was horrible.
🇹🇷 Film korkunçtu.
🇺🇸 This puzzle is easy for kids.
🇹🇷 Bu bulmaca çocuklar için kolay.

2. Size:
   • big (büyük)
   • tiny (minik)
   • long (uzun)
   • short (kısa)

🇺🇸 My dog is big but very friendly.
🇹🇷 Benim köpeğim büyük ama çok dostça.
🇺🇸 She wore a tiny necklace around her neck.
🇹🇷 Boynuna minik bir kolye taktı.
🇺🇸 He has long hair.
🇹🇷 Uzun saçları var.

3. Age:
   • young (genç)
   • old (eski)
   • new (yeni)

🇺🇸 He is still young and has a lot to learn.
🇹🇷 O henüz genç ve öğrenecek çok şeyi var.
🇺🇸 The old building was torn down.
🇹🇷 Eski bina yıkıldı.
🇺🇸 I bought a new car.
🇹🇷 Yeni bir araba satın aldım.

4. Shape:
   • round (yuvarlak)
   • square (kare)
   • triangular (üçgen)

🇺🇸 The room is perfectly round.
🇹🇷 Oda mükemmel bir şekilde yuvarlak.)
🇺🇸 This is a square table.
🇹🇷 Bu kare bir masa.
🇺🇸 She wears a triangular pendant.
🇹🇷 Üçgen bir kolye takıyor.

5. Color:
   • blue (mavi)
   • red (kırmızı)
   • green (yeşil)

🇺🇸 I love the blue sky.
🇹🇷 Mavi gökyüzünü seviyorum.
🇺🇸 She painted her nails red.
🇹🇷 Tırnaklarını kırmızıya boyadı.
🇺🇸 The green fields are so relaxing.
🇹🇷 Yeşil alanlar çok rahatlatıcı.

6. Origin:
   • Turkish (Türk)
   • American (Amerikan)
   • Chinese (Çinli)

🇺🇸 This is an American breed of dog.
🇹🇷 Bu bir Amerikan köpeği cinsidir.)
🇺🇸 I love Chinese food.
🇹🇷 Çin yemeklerini seviyorum.

7. Material:
   • wooden (ahşap)
   • metallic (metalik)
   • woolen (yünlü)
   • glass (cam)

🇺🇸 The sculpture is made of wooden.
🇹🇷 Heykel ahşaptan yapılmış.
🇺🇸 She wore a metallic dress to the party.
🇹🇷 Partiye metalik bir elbise giydi.
🇺🇸 The woolen scarf kept me warm.
🇹🇷 Yünlü atkı beni sıcak tuttu.

8. Purpose:
   • swimming (yüzme, as in “swimming goggles” or “yüzme gözlüğü”)
   • dining (yemek, as in “dining table” or “yemek masası”)

🇺🇸 These are swimming goggles.
🇹🇷 Bunlar yüzme gözlüğüdür.
🇺🇸 This is a dining table set for six people.
🇹🇷 Bu altı kişilik yemek masası takımıdır.
🇺🇸 She bought a new running shoes.
🇹🇷 Yeni bir koşu ayakkabısı satın aldı.

Bu kuralı kullanarak, kolayca sıfat sıralaması yapabilirsiniz. Ancak, bu kuralın kesin bir kural olmadığını, bazen farklı bağlamlarda sıfat sıralamasının değişebileceğini unutmamak gerekir. Konu ile alakalı örnek bir test hazırlanmıştır:

İngilizcede Sıfatların Sıralaması (Adjective Order) yazısı ilk önce Evde İngilizce üzerinde ortaya çıktı.

Collocations Nedir?

Collocation (Eşdizimlilik), iki ya da daha fazla kelimenin sıkça bir araya gelmesi sonucunda dilde doğal olarak oluşmuş kelime kombinasyonlarına denir.

“Peki, neden ‘collacations’ bu kadar önemli?” sorusuna; dilin doğal kullanımını net bir şekilde gösterdiği için cevabını vermek yeterli olacaktır. Zira bu tarz kelime gruplarından bihaber olmak çevirilerde karışıklık yaratacaktır. Mesela “blond(e) hair” (sarı saç) böylesi bir kelimedir:

🇺🇸 She has “yellow hair“. 👎🏻
🇺🇸 She has “blonde hair”. 👍🏻
🇹🇷 Sarı saçları var.

Örneğimizdeki “sarı”yı İngilizceye birebir çeviride “yellow” olarak çevirsek de, İngilizcede sarı saç rengi için “blond/blonde” kelimesi kullanılmaktadır. Haliyle “yellow” kelimesi doğal olmayan bir kullanıma yol açacaktır. Dolayısıyla, bu tarz kelime kombinasyonlarını öğrenmek, konuşmanıza doğallık katacağı için önemlidir.

Bu nedenle, İngilizcenizin anadili İngilizce olanlar gibi doğal görünmesini istiyorsanız, tahmin edilmesi zor oldukları için “collocations” sözcükleri öğrenmek için çaba sarf etmeniz gerekmektedir.

Collocations Çeşitleri

Bu kelime grupları, farklı tipteki kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşmaktadır. Bakınız:

1. Verb _(Fiil) + Noun _(İsim)
   • launch a product (ürün çıkarmak, bir ürünü piyasaya sürmek)
   • play a joke (şaka yapmak)
   • create opportunities (yeni iş sahaları açmak)
   • do homework (ödev yapmak)
   • make the bed (yatağını toplamak)
   • accept an apology (özrü kabul etmek)
   • commit murder (adam öldürmek, cinayet işlemek)
2. Verb _(Fiil) + Verb _(Fiil)
   • can’t afford (maddi gücü yetmemek)
   • can’t stand (dayanamamak, katlanamamak)
   • keep going (sürdürmek, devam ettirmek, ilerlemek)
3. Noun _(İsim) + Verb _(Fiil)
   • phone rings (telefon çalması)
   • lion roars (aslan kükremesi)
4. Noun _(İsim) + Noun _(İsim)
   • action movie (aksiyon filmi)
   • abuse of power (emniyeti suistimal etme)
   • block of flats (apartman binası)
   • contact details (irtibat bilgileri)
   • desk job (masa başı işi)
   • interest rate (faiz oranı)
   • job opportunity (iş fırsatı)
   • junk food (abur cubur)
5. Adjective _(Sıfat) + Noun _(İsim)
   • empty promise (boş vaat)
   • tough question (zor soru)
   • alternative medicine (alternatif tıp)
   • bad breath (ağız kokusu)
   • bad temper (huysuzluk)
   • big brother (diktatör)
   • bright future (parlak gelecek)
   • broken home (yuvası dağılmış)
   • casual clothes (gündelik kıyafet)
   • common knowledge (bilinen gerçek)
6. Adjective _(Sıfat) + Adjective _(Sıfat)
   • boiling hot (cehennem gibi)
   • neat and tidy (temiz ve düzenli)
   • safe and sound (sağ salim, sapasağlam, kazasız belasız)
7. Adverb _(Zarf) + Adjective _(Sıfat)
   • bitterly cold (aşırı derecede soğuk)
   • badly hurt (ağır yaralı)
   • bitterly disappointed (feci şekilde hayal kırıklığına uğramış)
   • utterly stupid (aptalın önde gideni)
   • fast asleep (derin uykuda olma)
   • seriously ill (ağır hasta)
8. Adverb _(Zarf) + Adverb _(Zarf)
   • all along (daima)
   • almost certainly (hemen hemen kesinlikle)
   • far away (çok uzakta)
   • just now (daha şimdi)
   • long ago (çok önceden)
   • straight ahead (dosdoğru)
9. Verb _(Fiil) + Adverb _(Zarf)
   • arrive on time (tam vaktinde varmak)
   • eat properly (sağlıklı beslenmek)
   • try hard (uğraşmak, didinmek)
   • read aloud (sesli okumak)
   • whisper softly (usulca fısıldamak)
10. Phrase
    • burst into tears (gözyaşlarına boğulmak)
    • run out of money (paranın suyunu çekmek, kesenin dibini görmek)

İngilizcede Fiillerle Yapılan Collocations

İngilizcede fiillerle yapılan collacations ifadeleri yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu nedenle, yaygın kullanılan “make, do, break, take, have” fiilleriyle yapılan ifadeleri tablolar halinde derlemeye karar verdik. Bakınız:

İngilizcede “Collocations” Kullanımı yazısı ilk önce Evde İngilizce üzerinde ortaya çıktı.

Tense Agreement

İngilizcede zaman uyumu konusu, genel olarak tense agreement veya sequence of tenses şeklinde adlandırılır. Bu, bir cümle içinde kullanılan fiillerin zamanlarının birbiriyle uyumlu olması gerektiği anlamına gelir.

Bununla birlikte, “tense agreement (Verb tense consistency)” genellikle cümle içindeki tüm fiillerin zaman uyumunu ifade ederken, “sequence of tenses” genellikle ana cümle ve yan cümleler arasındaki zaman uyumunu ifade eder. Yani, ikisi de benzer bir kavramı ifade eder, ancak kullanımları biraz farklıdır.

Tense Agreemen, aynı cümle içerisindeki fiillerin zamanlarının birbiriyle uyumlu olması gerektiğini belirtir. Yani, genellikle aynı cümlede birden fazla fiil varsa, bu fiillerin tümü aynı zaman diliminde olmalıdır.

🇺🇸 She cooks dinner and then cleans the kitchen. 👍🏻
🇹🇷 Akşam yemeğini yapar ve sonra mutfak temizler.
🇺🇸 She cooked dinner and then cleans the kitchen. 👎🏻
🇹🇷 Akşam yemeğini yaptı ve sonra mutfak temizler.

Yukarıdaki örnekleri incelediğimizde, ikinci cümlede geçmiş zamanda kullanılan “cooked” ve geniş zamanda kullanılan “cleans” birbirleriyle uyuşmadığı görülmektedir, bu nedenle cümle yanlış olmuştur. Kuralımız bize, her iki fiilin de aynı zamanda olması gerektiğini söyler.

Örneğin, “Dün okula yürüdük ama sonra otobüsle eve döndük” cümlesi geçmiş zamanın tutarlı kullanımını gösterir. Eğer “Dün okula yürüyoruz ama sonra otobüsle eve döndük” deseydik, bu zaman uyumsuzluğuna yol açardı.

Tense agreement genel anlamda, bir metin içinde kullanılan fiil zamanlarının birbiriyle uyumlu olması gerektiği anlamına gelir. Yani, bir hikaye anlatılıyorsa, hikayenin tüm parçalarının aynı zamanda gerçekleşmesi gerekmektedir. Örneğin, eğer bir hikaye geçmişte gerçekleşiyorsa, hikayenin tüm parçaları geçmiş zaman kullanılarak anlatılmalıdır.

Ancak, bir hikayenin bir parçası şimdiki zamanda veya gelecekte gerçekleşme durumu olursa, bu durumu belirtmek için zaman değiştirilebilir.

🇺🇸 When I was a child, I played a lot of basketball.
🇹🇷 Çocukluğumda çok basketbol oynadım.
🇺🇸 I didn’t do my homework last night because I didn’t have time.
🇹🇷 Dün gece vaktim olmadığı için ödevimi yapmadım.
🇺🇸 She will write a letter to her friend and she will send it tomorrow.
🇹🇷 Arkadaşına bir mektup yazacak ve yarın gönderecek.

İngilizcede Tense Agreement Kullanımı yazısı ilk önce Evde İngilizce üzerinde ortaya çıktı.

İngilizce B2 Seviye Gramer Konuları Listesi

Aşağıdaki listede bu konular sıralı bir şekilde verilmiştir. Çalışmak istediğiniz konu için ilgili başlığa tıklayabilirsiniz (Eksik konular en kısa sürede eklenecektir).

• Edilgen yapı (Passive voice)
• Future perfect tense
• Future perfect continuous tense
• Past perfect continuous tense
• Ettirgen çatı (Causative)
• Noun clauses
• Wish clauses
• Reported speech (Indirect speech)
• Tense uyumları
• Type 3
• Mixed conditions
• Must have V3
• Could have V3
• Would have V3
• Sebep sonuç bağlaçları
• Duyularla tecrübeleri tarif etme
• Trendleri tarif etme
• Cleft Sentences
• Compound adjectives
• Verbs and prepositions
• Adlaştırma
• Verb patterns
• Questions with prepositions

İngilizce B2 Seviye Gramer Konuları yazısı ilk önce Evde İngilizce üzerinde ortaya çıktı.

İngilizcede Zaman Uyumları

Sequence of tenses, İngilizcedeki cümlelerde eylemlerin hangi sırayla ve hangi zamanda gerçekleştiğini belirleyen kuralları ifade eder. Bu kurallar, genellikle bir eylemin gelecekteki bir eylemden önce gerçekleşemeyeceği mantığına dayanır. Cümlelerinizi ve tümcelerinizin zamanlarını belirlerken aşağıdaki sıralamaya dikkat etmelisiniz:

geçmiş zaman ➡️ şimdiki zaman
şimdiki zaman ➡️ gelecek zaman

Bir bağımsız tümce geçmiş zamanda olduğunda, herhangi bir bağımlı tümce de geçmiş zamanda olmalıdır, şimdiki veya gelecek zamanda olmamalıdır. Bu kuralın bir örneğini aşağıda bulabilirsiniz:

🇺🇸 The cat was bathing because his feet are dirty.
🇹🇷 Kedi yıkanıyordu çünkü ayakları kirliydi.
🇺🇸 The cat was bathing because his feet will be dirty.
🇹🇷 Kedi yıkanıyordu çünkü ayakları kirli olacaktı.
🇺🇸 The cat was bathing because his feet were dirty. 👍🏻
🇹🇷 Kedi yıkanıyordu çünkü ayakları kirliydi.

❗ Bununla birlikte, her İngilizce kuralda olduğu gibi burada da bir istisna vardır. Evrensel bir gerçeği ifade eden durumlarda, geçmiş zamandan sonra şimdiki zaman kullanılabilir. Aşağıda bu durumu gösteren bir örnek verilmiştir:

🇺🇸 Even the early doctors knew that washing hands prevents infection.
🇹🇷 Hatta erken dönem doktorlar bile el yıkamanın enfeksiyonu önlediğini biliyordu.

Son olarak, zamanlar sıralaması kuralları, fiillerin kronolojik sırasını değil, eylemlerin sırasını belirtir. Bağımlı tümceyi cümlenin başında da kullanabiliriz:

🇺🇸 Athena will continue to learn English when she gets to the States.
🇹🇷 Athena, Amerika’ya geldiğinde İngilizce öğrenmeye devam edecek.

Gelecek zamanın (will continue) şimdiki zamanın (gets) önünde olması sorun değildir çünkü zamansal bağlaç (when) ikinci eylemin aslında ilk önce gerçekleştiğini gösterir​.

Zaman Uyumu Kuralları

İngilizce dil bilgisinde tense (zaman) ve aspect (yön) kavramlarından yararlanılarak çeşitli kipler tanımlanmıştır. İngilizcede present, past ve future olmak üzere üç adet tense bulunmaktadır.

Buna karşılık, eylem veya olayın hangi zamanda gerçekleştiğini ifade eden simple, continuous, perfect ve ve perfect continuous olmak üzere dört tane aspect bulunmaktadır.

Haliyle hesapladığımızda (3*4 = 12) İngilizcede toplamda on iki adet kip bulunmaktadır. Bunlar İngilizce dil bilgisinde aşağıdaki gibi alt kategorilere ayrılmaktadır:

Bildiğiniz üzere İngilizcede basit bir cümle “Subject (özne)+ Verb (fiil) + Object (nesne)” şeklindedir. Araya bir zaman bağlacı koyup iki farklı cümleyi birleştirdiğimizde ise tense uyumu dediğimiz şeye dikkat etmemiz gerekir.

İşte tense uyumu dediğimiz şey de bize bu üç tense arasındaki ilişkiyi anlatır ve genel hatlarıyla aşağıdaki kurallara sahiptir:

• ❗ İki “perfect” cümle bir arada kullanılamaz.
• ❗ Past kipi olan bir cümle ancak bir başka “past” kipi olan cümle ile bağlanır.
• ❗ Cümlenin biri present kipte ise diğeri de “present” kipi olabilir.
• ❗ Cümlenin biri present kipi ise diğeri “future” kipi olabilir.
• ❗ Zaman bağlaçlarından sonra “future” kipleri gelmez.
• ❗ Çoğu zaman bağlaçlarından sonra “continuous” (V_ing) kipleri gelmez.

⭐ Past + Past
🇺🇸 She said she was tired.
🇹🇷 Yorgun olduğunu söyledi.
🇺🇸 I didn’t know that she had left.
🇹🇷 Onun gittiğini bilmiyordum.
🇺🇸 He believed that the earth was flat.
🇹🇷 O, dünyanın düz olduğuna inanıyordu.
🇺🇸 I didn’t realize she was crying until she left.
🇹🇷 Ayrılana kadar ağladığını fark etmemiştim.
🇺🇸 She was reading when the phone rang.
🇹🇷 Telefon çaldığında kitap okuyordu.
🇺🇸 He declared that he would not believe it even if he saw it with his own eyes.
🇹🇷 Kendi gözüyle görse de inanmayacağını beyan etti.

⭐ Present + Present
🇺🇸 He knows that she is coming.
🇹🇷 O, onun geleceğini biliyor.

⭐ Future + Present
🇺🇸 I will call you when I arrive.
🇹🇷 Geldiğimde seni arayacağım.
🇺🇸 I will go to the party if she invites me.
🇹🇷 Eğer beni davet ederse partiye gideceğim.
🇺🇸 They will be disappointed if it rains.
🇹🇷 Yağmur yağarsa hayal kırıklığına uğrayacaklar.
🇺🇸 The government has announced that taxes will be raised.
🇹🇷 Hükümet vergilerin artırılacağını açıkladı.

❗ Ancak, genel doğrular, hisler veya alışkanlıklar gibi durumlar her zaman şimdiki zamanda ifade edilir, ana cümlenin zamanına bakılmaksızın.

🇺🇸 She said that she likes apples.
🇹🇷 Elma sevdiğini söyledi.
🇺🇸 Our teacher taught us that virtue is its own reward.
🇹🇷 Öğretmenimiz erdemin bizzat kendisinin ödül olduğunu bize öğretti.

Zaman Bağlaçları Olan Cümlede Zaman Uyumları

İngilizcedeki yaygın kullanılan zaman bağlaçları:

İngilizcede görece daha az kullanılan zaman bağlaçları:

Yukarıdaki bağlaçlardan biriyle iki cümle birbirine bağlanırken tense uyumu denilen şey ortaya çıkmaktadır.

Aşağıdaki tabloda kipleri gösterilecek şekilde derlenmiştir:

❗ İngilizcede since bağlacı, zaman bağlaçları arasında tek tense uyumu istemeyen bağlaçtır.

İngilizcede Zaman Uyumları (Sequence of Tenses) yazısı ilk önce Evde İngilizce üzerinde ortaya çıktı.

İngilizcede Ayrık Cümleler

Ayrık cümleler olarak adlandırılmasının sebebi ise, ayrık cümleler kurulurken, özgün cümlenin ögelerinin birbirlerinden ayrılmalarıdır.

Siz bu ağacı mı kestiniz? (Başka bir ağacı değil)
Siz mi bu ağacı kestiniz? (Başka birisi değil)

Yukarıdaki örnekte görüleceği üzere vurgu ile anlam değişmektedir. İngilizcede aynı vurguyu sağlamak aşağıdaki şekildedir:

Is it this tree that you cut?
Is it you that cut this tree?

Ayrık cümlelerin iki türü bulunmaktadır. Bunlar sırasıyla aşağıdaki gibidir:

• IT-Cleft
• What-Cleft

It-Cleft

It-cleft ayrık cümlelerinde fiilin dışındaki ögeleri vurgulamak için kullanılır. IT-Cleft cümlelerinde it is/was … (that) eylem hariç vurgulanmak istenen ögeye göre özgün cümleye yerleştirilir. Vurgulanmak istenen öge it is’den hemen sonra gelmelidir.

What-Cleft

What-cleft ayrık cümlelerinde cümlelerin öznesini, nesnesini ya da eylemini vurgulamak için kullanılır. genel olarak, WHAT-Cleft cümleleri semi-cleft “yarı ayrık” olarak da adlandırılır ve vurguda genel olarak cümlenin sonundadır.

Bunun nedeni WHAT-Cleft cümlelerinin gerçekte bir başka sıfat cümleciklerinin kısaltılmış şekilleri olarak değerlendirilmesidir. What-cleft cümleleri what, why, where ve all, the thing, something, one thing gibi kelimelerle kullanılırlar.

İngilizcede Ayrık Cümleler (Cleft Sentences) yazısı ilk önce Evde İngilizce üzerinde ortaya çıktı.